Op een meer in Guatemala

Bon, dit gaat over de 4 dagen in Comalapa samen met Jenniferke en haar familie, zowat een maand geleden.  Ik heb er even aan gewerkt, omdat het ook in een Belgisch magazine gaat komen te verschijnen

                                                                           *

Waar denkt ze aan? Welke gedachten gaan er door haar hoofd? Nu. Op dit moment. Hier, in de boot die op en neer gaat door het azuurblauwe water. Ze heeft een plekje in de schaduw gezocht, want veel zon verdraagt ze niet. Haar kleurige Mayakledij is gemaakt voor tradities, niet voor zachte dagen. Terwijl ze naar de oevers kijkt, waar denkt ze aan?

We varen op het glasheldere water van Lago Attitlan, een reusachtig meer in Guatemala. Het mooiste meer ter wereld, zo noemde een bekende schrijver het. Hij heeft gelijk, het is inderdaad prachtig. Statige vulkanen en groene bergen omringen het en geven het een speciale rust. Geen wolkje aan de hemel. De boot klieft door het water en geeft afkoeling aan de mooie dag. We varen terug van San Marcos, een idyllisch dorpje aan de overkant en we varen langs de dure villa’s van Santa Cruz, paleizen voor rijke mensen, gebouwd in alle maten en verspreid over de steile bergwand, de overvloed straalt ervan af, de schoonheid ook, maar vooral de overvloed, de rijkdom en de overdaad, en de moeder van Jennifer kijkt ernaar en ik kan alleen maar denken: ‘Waar denkt zij nu aan?’

Ik zit in een boot met Jennifer en haar familie. Jennifer is mijn ahijada, petekind, in Guatemala. Ze is 10 jaar en een van de redenen waarom ik voor acht maanden in Centraal-Amerika ben. Afgelopen zomer zag ik haar toevallig in België, in een fotoboek van vzw Ajpopoli. Sindsdien stort ik als padrino, peter, maandelijks wat geld zodat haar studie betaald kan worden. Jennifer is kwiek en gezellig en kijkt alsof ze elk moment iets nieuws ontdekt. Ze heeft nog nooit in een boot gezeten. Samen met haar broer Elias staat ze in de zon op het voorsteven van de boot en lacht terwijl het water opspat en opspat, telkens weer. Het is de eerste keer dat ze het meer van Attitlan ziet, ook al ligt het in dezelfde regio als hun pueblo, dorp. Haar vaders gezicht is één grote glimlach en ik ben al heel de ochtend blij dat ik de familie deze uitstap cadeau kan doen. Haar moeder zit in de schaduw en kijkt opzij naar al wat zij niet kan hebben, niet kan zien en ze denkt ergens aan.

Ze wonen in Comalapa, in de bergen van Guatemala. Zowat iedereen leeft hier als indigeno en dus traditioneel. De tijd staat er een beetje stiller, de kleuren zijn er een beetje kleurrijker. De mensen bezitten er niet veel. Maar ze lijken tevreden met hetgeen de dag, of God zo je wil, hen voorschotelt en wensen anderen hetzelfde toe. Ja, mits soms enig voorbehoud, ook de ongeschoren blanke in korte broek en mouwloos hemdje die ik ben. En ze doen dit op een manier waarbij je haast gaat geloven dat jouw goede dag ook echt hun wens is. Drie dagen geleden kwam ik hier aan. Het deed deugd een poosje weg te zijn uit Antigua, een stad die je soms enkel ziet als je tussen de toeristen kijkt. De eenvoudige openheid van Jennifer en haar familie hangt al drie dagen over mij. Tijdens mijn eerste korte bezoek, twee maanden geleden, was het me in de enkele uren al opgevallen hoe welkom ze me heetten. En met mij, mijn verschillende Westerse leven. Het leven waarover Jenifer me vroeg wat ik er het lekkerste eten in vond, of ik er al getrouwd in was, en wat er mijn lievelingsdier in was. Vader Jorge troonde me die dag meteen mee naar het lokale radiostation waar hij dj is, en in gebrekkig Spaans wenste ik die dag iedere inwoner van Comalapa een goede namiddag en haspelde ik mijn genoegen over de stad.

Ook deze dagen voelde ik me weer welkom in hun minuscule huisje, waar de vloer van aarde is en de slaapkamer van iedereen. Jennifer was blij met de cadeautjes, een bal en jongemeisjescremes. We speelden voetbal op een grasveld en ze trapte altijd tegen de bal, liep er dan vrolijk achter aan en trapte hem dan weer even vrolijk verder weg. Moeder Margarita keek lachend toe met haar goudkleurig kunstgebit in de zon, en hield ondertussen haar kleinkind vast. Wat later vertelde ze me dat het slecht ging met haar gezondheid, maar dat ze de noodzakelijke ziekenhuiskosten niet meer kon betalen.

In het begin was het zoeken naar het juiste evenwicht tussen afstand en nabijheid met Jennifer en haar familie. Ik bedoel, ik ben dan wel padrino, maar ik zou onpasselijk worden, mocht ik de indruk wekken dat ik Jennifer hier wel even van hen zou overnemen en haar Het Echte Leven tonen. Het leven waarin cadeautjes of een grote fles van het echte merk Coca-Cola geen maandelijkse rekensommen hoeven te zijn, maar in een handomdraai beschikbaar.

Het geld dat ik had, voelde aan als een onwelgekomen gast. In het begin kostte het me enige schaamte bij het bovenhalen van mijn quetzales om de taxi of de pizza’s voor de hele familie te betalen, het soort schaamte dat iemand heeft omdat hij toevallig in een rijker land geboren is. Steeds een korte steek in mijn zij, een prik van de oneerlijke helaasheid. Maar intussen is het gemakkelijker geworden. Ik betaal. Ik heb toevallig wat meer geld dus dat is logisch. Ik voel me gelijk, aangenaam opgenomen aan de zijlijn van de familie en ’s nachts slapend in het lokale hotel van Comalapa, met wat verder een huis dat altijd voor me openstaat.

Zowat twee uur geleden kwamen we aan. Op San Marcos strandden we aan een rustig plekje aan het water, omgeven door bucolische bomen en planten. Jennifer en Elias leken opgetogen. Achter een boom trokken ze hun geïmproviseerde badpakken aan en wandelden voorzichtig het water in. Ze konden niet zwemmen, maar dat deed er niet toe. Vanuit hun plekje in de schaduw bekeken beide ouders het tafereel met lachende ogen. Ze leken tevreden. Het soort tevredenheid dat je kan krijgen als je aandachtig naar een mooie film kijkt. Ik was het ook en we lachten allemaal op de foto’s. Wat later vonden we zeeslakken in het ondiepe water. Eetbare, zo verzekerde vader Jorge me, en Jennifer propte de zijzakjes van haar rugzak vol.

Nu zitten we terug in de boot, terug naar het vasteland en Jennifer staat stralend op het voorsteven. Ze houdt het veiligheidskoord al lang niet meer vast, ook al schommelen de golven haar op en neer. Ik zit wat meer achterin en kijk naar haar en naar haar familie. Dan naar rechts, naar de onmogelijk rijke villas op de bergflank. Er stromen gedachten door mijn hoofd. Sommige denkpistes twijfelen even aan deze dag, een dag met een ontbijt waarvoor de ouders normaal gezien een maand op de markt aluminium moeten verkopen. En ik kijk naar links en zie dat ook de mama van Jennifer naar de rijkdom kijkt.

En vlak voordat ik wat langer naar haar begon te kijken en op dat moment ook de rust in haar ogen zag, iets verder, haast achter de ogen: een gelatenheid die zichzelf niets tekortdoet, die vrede heeft met wat gebeurt, en die reflecteert. Vlak voor dat moment kon ik alleen maar denken: ‘Waar denkt zij nu aan?